بدن در خواب

امروز می‌خواهیم در مجله دلتا درباره‌ اتفاقاتی که در خواب برای بدن می افتد بنویسیم. اتفاقاتی که هیچ اراده‌ای روی آن نداریم و مطمئن هستیم بعد از خواندن این مطلب فکر شما را حسابی به خود مشغول خواهد کرد.

اتفاقاتی که در خواب برای بدن می افتد

۱.زندگی شبانه یا پاراسومنیا

همه درباره‌ افرادی که در خواب راه می‌روند شنیده‌ایم اما کارهایی که افراد در این زمان انجام می‌دهند فراتر از راه رفتن است. بعضی از افراد در حالی که خواب هستند و ذره‌ای هوشیاری ندارند کارهایی باورنکردنی انجام می‌دهند. بعضی از آن‌ها نیمه‌شب به سراغ یخچال رفته و غذا می‌خورند. شاید باور نکنید اما آن‌ها هوشیار نیستند و صبح هیچ چیزی را به خاطر نمی‌آورند. عده‌ای دیگر در خواب صحبت می‌کنند و مکالماتی قابل فهم دارند.

عجیب‌ترین اتفاق ایجاد رابطه‌ جنسی در زمان خواب است. فرد بدون آگاهی این کار را انجام می‌دهد و هیچ اختیاری روی آن ندارد. این اختلال «پاراسومنیا» نام دارد.

۲. مغز خاطرات را فیزیکی دسته‌بندی می‌کند

اینطور به نظر می‌آید که مغز در زمان خواب خاموش می‌شود و فقط بخشی از آن مشغول دسته‌بندی اطلاعات به دست آورده در روز و انجام فرآیندهای حیاتی بدن است. مغز برای دسته‌بندی اتفاقات روزانه به سراغ خواب دیدن می‌رود و آن‌ها را به صورت رونوشت‌هایی در حافظه‌ کوتاه مدت و بلند مدت ذخیره می‌کند. مغز آنقدر مشغول دسته‌بندی اتفاقات روزانه است که هیچ خاطره‌ای از کارهایی که شب‌گردها در زمان خواب انجام می‌دهند را ثبت نمی‌کند. پس این دفعه که رویا دیدید به جای اینکه به دنبال تعبیر آن باشید، فکر کنید چه اتفاقی در روز قبل باعث شکل گرفتن این خواب شده است.

۳. بدن شما هورمون ضد ادرار ترشح می‌کند

یک انسان معمولی روزی ۶ یا ۷ بار باید ادرار کند. حتی اگر بی‌نهایت خسته باشید هم نمی‌توانید نیاز به ادرار کردن را از بین ببرید. اما با نزدیک شدن به شب ریتم شبانه‌روزی بدن باعث ترشح ADH، یا هورمون ضد دیورتیک، می‌شود. این هورمون از تولید ادرار جلوگیری می‌کند و اجازه می‌دهد شب تا صبح را راحت بخوابید. به همین دلیل است که صبح‌ها بعد از بیدار شدن بلافاصله به سراغ سرویس بهداشتی می‌رویم.

۴. حرکت سریع چشم

اگر درباره‌ حرکت سریع چشم در خواب شنیده باشید می‌دانید که اتفاق عجیبی است. این حرکات آنقدر سریع است که باید خوشحال باشیم که آن را در بیداری تجربه نمی‌کنیم. یک لحظه تصور کنید شخصی روبه‌روی شما نشسته باشد و چشمانش به سرعت این طرف و آن طرف برود! علت حرکت‌های سریع چشم این است که فعالیت مغز شما به میزان فعالیتش در زمان بیداری است اما تمام ماهیچه‌های بدن در کمترین میزان انقباض خود قرار دارند. در نتیجه ماهیچه‌های نگهدارنده‌ چشم نمی‌توانند حرکات آن را کنترل کنند و چشم به سرعت تکان می‌خورد.

۵. سندروم انفجار سر

افراد درگیر با سندروم انفجار سر مستعد شنیدن موج‌های تخیلی در زمان به خواب رفتن و بیدار شدن هستند. این افراد وقتی وارد خواب عمیق می‌شوند یا در حال خروج از این مرحله هستند شنیدن صداهای انفجار بسیار بلند، چشمک زدن نور یا تصاویر عجیبی را تجربه می‌کنند. این اتفاق کمتر از یک ثانیه طول می‌کشد اما می‌تواند عجیب و گاهی ترسناک باشد. این اختلال درد جسمی ندارد اما فرد را با احساس ترس و اضطراب درگیر می‌کند و اگر بیشتر از یک بار در طول شب پیش بیاید باعث بی‌خوابی فرد می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: برای مطالعه بیشتر مطالب دانستنی مطلب راهکارهایی ساده برای داشتن خواب راحت را بخوانید.

پرش بدن در خواب می‌تواند تکان‌هایی جزئی یا حتی شدید باشد، در حدی که از جا بلندمان کند. گرچه معمولا بعد از آن طولی نمی‌کشد که دوباره خواب‌مان می‌برد. اما این سؤال در ذهن‌‌ها باقی می‌ماند که این اتفاق چطور رخ داده است. در ادامه این مطلب از مجله دلتا علل پرش بدن در خواب را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

مغز معمولا بدن را هنگام خواب فلج می‌کند

شاید اول از همه لازم باشد این را بدانیم که چرا معمولا در خواب حرکت نمی‌کنیم. ما حتی وقتی خواب‌های خیلی شفافی می‌بینیم هم همان جایی از خواب بیدار می‌شویم که به خواب رفته بودیم. علت این اتفاق تولید مواد شیمیایی‌ای در مغز است که سلول‌هایی را غیر فعال می‌کنند که به عضلات امکان حرکت می‌دهند. بنابراین گرچه مغز فعال است، اما عضلات بدن فلج می‌شوند.

این کار با تغییر حالت از هوشیاری به خواب‌آلودگی، انجام می‌شود

برای اینکه بفهمیم چرا گاهی به طور کامل فلج نمی‌شویم، ابتدا باید ببینیم در مغز چه می‌گذرد. دو سیستم اصلی در بدن ما وجود دارد که زندگی روزانه‌ ما تحت کنترل آن‌ها است. اولی سیستم فعال کننده مشبک نام دارد و همان بخشی است که فرآیند‌های فیزیولوژیکی اساسی بدن، مثل تنفس را کنترل می‌کند. وقتی این سیستم فعال باشد، ما هم هوشیار و فعال و درواقع بیدار هستیم. نقطه‌ مقابل این سیستم، هستە قدامی جانبی پره اپتیک است که باعث خواب‌آلودگی می‌شود. این بخش از مغز همان مواد شیمیایی‌ای را تولید می‌کند که باعث غیر فعال شدن توانایی حرکت عضلات می‌شوند. وقتی به خواب می‌روید، مغز از هوشیاری به خواب آلودگی تغییر حالت می‌دهد. این تغییر حالت، یکباره رخ نمی‌دهد و مثل عملکرد یک کلید روشن و خاموش نیست، بلکه بیشتر یک مکانیزم کشویی دارد. یعنی از نقطه‌ای شروع می‌شود، مسیری را طی می‌کند و به نقطه‌ی نهایی می‌رسد.

اما گاهی مغز برای تنظیم دنیا واقعی و دنیا خواب دچار مشکل می‌شود

این تغییر حالت همیشه راحت و بدون مشکل رخ نمی‌دهد. وقتی اشکالی به وجود می‌آید، مغز برای تنظیم دنیای واقعی و دنیای خواب دچار مشکل می‌شود. به همین خاطر، مثلا اگر در خواب ببینید که در حال شوت زدن به یک توپ هستید، ممکن است یکباره واقعا به کسی که کنارتان خوابیده لگد بزنید. این مساله همیشه باعث بیدار شدن شما نمی‌شود، اما اگر حرکت بدن به قدر کافی شدید باشد، بیدار خواهید شد.

پیشنهاد مطالعه: مطلب آیا یادگیری در خواب ممکن است؟ را بخوانید.

احتمالاً همه ما تجربه اش را داشته‌ایم؛ در رختخواب گرم و نرم مان دراز می‌کشیم و کم کم دارد چشم‌مان گرم می‌شود که یکباره بدن‌مان تکان می‌خورد و از خواب می‌پریم.

​

پرش بدن در خواب می‌تواند تکان‌هایی جزئی یا حتی شدید باشد در حدی که از جا بلندمان کند. گرچه معمولاً بعد از آن طولی نمی‌کشد که دوباره خواب‌مان می‌برد، اما این سؤال در ذهن‌مان باقی می‌ماند که این اتفاق چطور رخ داده بود. در ادامه این مطلب از مجله دلتا می‌خواهیم ببینیم چرا درست قبل از به خواب رفتن یکباره در رختخواب از جای‌مان می‌پریم.

​

برای فهمیدن علت پرش بدن در خواب باید ابتدا با عملکرد مغز آشنا شویم. دو سیستم اصلی در بدن ما وجود دارد که زندگی روزانه ما تحت کنترل آن‌ها است. اولی سیستم فعال‌کننده مشبک نام دارد و همان بخشی است که فرآیندهای فیزیولوژیکی اساسی بدن، مثل تنفس را کنترل می‌کند.

وقتی این سیستم فعال باشد، ما هوشیار و فعال و در واقع بیدار هستیم. نقطه مقابل این سیستم، هستە قدامی-جانبی پره اپتیک است که باعث خواب آلودگی می‌شود. این بخش از مغز همان مواد شیمیایی را تولید می‌کند که باعث غیر فعال شدن توانایی حرکت عضلات و فلج شدن بدن در خواب می‌شود. وقتی به خواب می‌روید، مغز از هوشیاری به خواب آلودگی تغییر حالت می‌دهد. این تغییر حالت اما یکباره رخ نمی‌دهد و مثل عملکرد یک کلید روشن و خاموش نیست، بلکه بیشتر یک مکانیزم کشویی دارد. یعنی از نقطه‌ای شروع می‌شود، مسیری را طی می‌کند و به نقطه نهایی می‌رسد.

این تغییر حالت همیشه راحت و بدون مشکل رخ نمی‌دهد. وقتی اشکالی به وجود می‌آید، مغز برای تنظیم دنیای واقعی و دنیای خواب دچار مشکل می‌شود. به همین خاطر مثلاً اگر در خواب ببینید که در حال شوت زدن به یک توپ هستید، ممکن است یکباره واقعاً به کسی که کنارتان خوابیده لگد بزنید. پرش بدن در خواب همیشه باعث بیدار شدن‌تان نمی‌شود، اما اگر حرکت بدن به قدر کافی شدید باشد، بیدار خواهید شد.

بیشتر بخوانید: برای مطالعه بیشتر مطلب «سه راهکار برای کاهش سن مغزی تا ده سال» را بخوانید.

همچنین بخوانید:

درمان افسردگی با پروتئین مغز

سروتونین در مغز موجب افزایش صبر می‌شود

تولید چشم آزمایشگاهی حساس به نور

تصاویر باکتری هایی که در بدن زندگی می‌کنند

احتمال درمان آلزایمر با کشف یک جهش ژنتیکی

با مجله دانستنی دلتا همراه باشید